banner
anasayfa
ayinbitkisi
arsiv
bos1
baglantilar
iletisim
kitap
palmiye böceði
basýnda
siteyioneriniz
ulasim
intro

Peyzajda 4.Boyut, ülkemizde bilinmeyen veya yeteri kadar tanınmayan bitkiler hakkında, profesyonel ve amatörlere bilgi verilmesi amacı ile hazırlanan bir programdır. Her ay yeni bir bitki tanıtımı yapılmakta, Palmiye Merkezi deneyimleri de aktarılmaktadır.

Palmiye Merkezinin bir hizmeti olan, bu programın sizin veya bir arkadaşınızın e-posta adresine gönderilmesini arzu ediyorsanız, lütfen abone olunuz (abone olmak tamamen ücretsizdir, adresinize herhangi bir reklâm gönderilmeyecektir).

PEYZAJDA 4.BOYUT'a  abone olmak istiyorum>>>>>>>           Arkadaşımı öneriyorum>>>>>>




2021 YILI ARŞİVİ 2020 YILI ARŞİVİ 2019 YILI ARŞİVİ
2018 YILI ARŞİVİ 2017 YILI ARŞİVİ 2016 YILI ARŞİVİ
2015 YILI ARŞİVİ 2014 YILI ARŞİVİ 2013 YILI ARŞİVİ
2012 YILI ARŞİVİ 2011 YILI ARŞİVİ 2010 YILI ARŞİVİ
2009 YILI ARŞİVİ 2008 YILI ARŞİVİ 2007 YILI ARŞİVİ
2006 YILI ARŞİVİ 2005 YILI ARŞİVİ 2004 YILI ARŞİVİ
2003 YILI ARŞİVİ

PEYZAJDA 4. BOYUT Nisan 2022

uploads/16042022182520/Slayt6.JPG

AGAVE ANGUSTİFOLİA – KARAYİP AGAVI – KARAYİP SABIRLIĞI

Agave; Asparagaceae (Kuşkonmazgiller) ailesinden, Güney-Batı ABD, Meksika, Orta Amerika ve Batı Hint Adalarında; kurak veya yarı kurak alanlarda yetişen 275 türü kapsayan bir cinstir. Türlerin ortak özelliği; kenarları ve uçları sivri, etli-sukkulent yapraklarının ve rozet görünümünde gövdelerinin olmasıdır. Agavların çoğu monokarpikdir, yani hayatlarında bir defa çiçek açarlar ve çiçekten sonra ölürler. Genelde, rozet dizilimindeki yaprakların çok yukarısına uzanan bir sap üzerinde, dizi veya salkım şeklinde çiçek açarlar.

uploads/16042022182520/Slayt7.JPG

Agave angustifolia, kuzey Meksika’dan, Costa Rica ve Panama’ya kadar uzanan coğrafyada bulunan bir sabırlık türüdür. Doğal olarak yıllık yağışın ortalama 250 mm olduğu Sonora Çölünde yaşadığı gibi yıllık ortalama yağışın 1689 mm’yi bulduğu, Uruapan Michoacán’da çam-meşe ormanlarında da bulunmaktadır. Kuzeyde yaşayanlar, tropikal bölgede yaşayanlara göre dona daha dayanıklıdır. Bu bitkinin Agave vivipera ile sinonim olduğu ileri sürülmüştür. Bugün, Agave vivipera’nın ayrı bir tür olduğu ve doğal olarak yalnız Karayip Adalerında bulunduğu kabul edilmektedir.

Karayip Sabırlığı; çok yıllık, her dem yeşil, gövdesiz veya kısa gövdeli bir sukkulentdir. Bitkinin rozet dizilimindeki yaprakları 100-200 cm uzunluk ve 150-200 cm çapa ulaşabilir. Agave’nin büyüklüğü, genelde bulunduğu şartlara bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Yıllar içinde alttan verdiği yeni bitkiler (kardeşler) ile geniş bir alanı kapsar. Agavelerin çoğunda olduğu gibi bitki monokarpikdir (bir defa çiçek açar ve çiçek açan ana bitki ölür). İnce, gri-yeşil yapraklarının uçlarında sivri diken vardır, yaprak kenarlarında hafif testere görünümü dikkati çeker. Yaprak kenarı beyaz olan variegata (alacalı) kültürler peyzajda daha çok ilgi görmektedir. Doğasında, bitkinin çiçek açması 7-15 yıl sonra olmaktadır, bu süre soğuk iklimde yetişen bitkilerde daha uzundur. Bitki 3-5 metre uzunluğunda bir sap üzerinde, salkım şeklinde, yeşil-sarı küçük çiçekler açar. Bazen olgunlaşan meyve yerine doğrudan bulbil adını verdiğimiz küçük bitkiler oluşur.

uploads/16042022182520/Slayt2.JPG

Agave angustifolia süzek kumlu toprak ve hafif gölgelenmiş güneş ışığını tercih eder. Sıcağa, susuzluğa ve tuzlu deniz kıyısı ortamına uygundur. Bitki dondan korunmalıdır, kısa süreli -4 ˚C soğuğa dayanır.

Yaprakları tıraşlanan Karayip Sabırlığı bitkisi gövdesinin hafif ateşte pişirilmesiyle, bünyesindeki karbonhidratların çoğu şekere dönüşür. Buna Agave Kalbi denir ve yemek olarak tüketildiği gibi, Meksika’nın geleneksel içkilerinden Mezkal yapımında kullanılır. Mezkal diğer bazı agavlardan da yapılmaktadır. Tekila içkisi ise Mezkal den farklıdır, yalnız Agave tequilana’dan yapılmaktadır ve ticari değeri daha fazladır. Ayrıca bitki yaprakları lifleri sicim ve ip yapımında kullanılmaktadır.

Peyzajda Kullanımı: Agave angustifolia kurakçıl bahçelerde ve kaya bahçelerinde kullanılan orta boy bir agavdır. Vurgu bitkisi olarak tek dikilebildiği gibi, grup olarak da dikilebilir. Saksı bitkisi olarak kullanılmaya da uygundur. Bitki yeşil çit ve bordür bitkisi olarak da kullanılabilir. Özellikle variegata formu Agave angustifolia marginata peyzajda tercih edilmektedir.

uploads/16042022182520/Slayt1.JPG

uploads/16042022182520/Slayt5.JPG

uploads/16042022182520/Slayt4.JPG

 uploads/16042022182520/Slayt3.JPG 

PEYZAJDA 4. BOYUT Mart 2022

uploads/31032022191148/Slayt6.JPG

AGAVE GARCİAE-MENDOZA - GARCİA-MENDOZA SABIRLIĞI

Agave; Güney-Batı ABD, Meksika, Orta Amerika ve Batı Hint Adalarında; kurak veya yarı kurak alanlarda yetişen 275 türü kapsayan bir cinstir. Türlerin ortak özelliği; kenarları ve uçları sivri, etli (sukkulent) yapraklarının ve rozet görünümünde gövdelerinin olmasıdır. Agav’ların çoğu monokarpikdir, yani hayatlarında bir defa çiçek açarlar ve çiçeklenmeden sonra ölürler. Genelde, rozet dizilimindeki yaprakların çok yukarısına uzanan bir sap üzerinde, dizi veya salkım şeklinde çiçek açarlar.

uploads/31032022191148/Slayt1.JPG

Agave garciae-mendoza Asparagaceae (Kuşkonmazgiller) ailesinin Agavaceae cinsine ait bir türdür, tür adı Meksika’lı botanist Abisai Garcia-Mendoza’dan gelmektedir. Yeni bulunan bir türdür, ilk defa 2002 yılında Kuzeydoğu Meksika (Hidalgo, Querétaro ve San Luis Potosí) da bulunup tarif edilmiştir. Doğasında kireçtaşı topraklarda, dağ eteklerinde ve sıklıkla kanyonların alt kısımlarında, denizden 1800-2350 metre yükseklikte bulunmaktadır. Bitki Agave horrida ve Agave kerchovei ile yakın akrabadır. Agave horrida ssp. perotensis ile ileri derecede benzerlik göstermektedir, belki yakın gelecekte iki bitkininin aslında aynı olduğu ve adların sinonim olduğu kabul edilecektir.

Garcia-Mendoza Sabırlığı orta büyüklükte, rozet yapı gösteren, tek gövdeli veya alttan kardeşlenme yapan bir bitkidir. Erişkin bitkide; rozet yapı 110 cm yükseklik ve 175 cm çapa, yaprak sayısı da 50-80’e ulaşabilir. 75 cm uzunluğa kadar erişebilen mekik şeklinde, koyu yeşil veya yeşil mavimsi renkteki yapraklarının kenarlarında, beyaz veya kırmızı renkli dikenler vardır.

5,5 metreye kadar uzayan, kalın, sivri uçlu çiçek sapı, kırmızıdan mavimsi yeşile kadar değişik renk gösterir, üzerinde 20-25 cm uzunlukta dalcıklar bulunur. Küçük, açık yeşil veya sarımsı renkteki çiçekler ikili veya üçlü gruplar halinde bulunurlar.

Agave garciae-mendozae iyi drenajlı; kumlu veya çakıllı toprak ve bol güneş ışınına gereksinim gösterir. Bitkinin kaç derece dona dayanıklı olduğuna dair güvenilir bilgi yoktur, ancak hafif donları zarar görmeden atlatmaktadır. Yazın sulandığı takdirde büyümesi oldukça hızlı olmaktadır. Bitkinin çoğaltılması tohum veya alttan gelen yavruların ayrılması ile yapılır.

 Peyzajda kullanımı: Garcia-Mendoza Sabırlığı dış mekânda; kaya bahçelerinde, kaktüs ve sukkulent bahçelerinde, kurakçıl peyzajda (xeric), Akdeniz bahçelerinde, bordür bitkisi olarak veya soliter vurgu bitkisi olarak kullanılmaktadır. Süs bitkisi olarak saksıda da kullanılabilir, ancak saksıda fazla büyüyemez. Kışların soğuk geçtiği yörelerde saksıdaki bitkiler, ılık ve korunaklı bir ortama alınmalıdır.

 

uploads/31032022191148/Slayt2.JPG

uploads/31032022191148/Slayt3.JPG

uploads/31032022191148/Slayt4.JPG

 uploads/31032022191148/Slayt5.JPG 

PEYZAJDA 4. BOYUT Şubat 2022

uploads/19022022130521/Slayt6.JPG

AGAVE SİSALANA - SİSAL AGAVI – SİSAL SABIRLIĞI

Agave; Güney-Batı ABD, Meksika, Orta Amerika ve Batı Hint Adalarında; kurak veya yarı kurak alanlarda yetişen 275 türü kapsayan bir cinstir. Türlerin ortak özelliği; kenarları ve uçları sivri, etli-sukkulent yapraklarının ve rozet görünümünde gövdelerinin olmasıdır. Agavların çoğu monokarpikdir, yani hayatlarında bir defa çiçek açarlar ve çiçekten sonra ölürler. Genelde, rozet dizilimindeki yaprakların çok yukarısına uzanan bir sap üzerinde, dizi veya salkım şeklinde çiçek açarlar.

uploads/19022022130521/Slayt5.JPG

Agave sisalana Asparagaceae (Kuşkonmazgiller) ailesinin Agavaceae cinsine ait bir bitkidir. Bitkinin kökeni tam olarak bilinmemektedir. Meksika’nın Yukatan yarımadasına ait olduğu düşünülmüştür, ancak bu konuda botanik açısından bir kayıt yoktur. Bir hipoteze göre bu bölgede yaşayan Agave angustifolia ve Agave kewensisin doğal bir hibridi olabilir. Henry Perrine tarafından endrüstriyel bir değeri olabileceği düşünülerek, İspanyol koloni limanı olan Sisal’dan gemiye yüklenerek ilk defa ABD getirilmiştir. Sisal adı, bitkinin yüklendiği limanın adından gelmektedir. Sisal Sabırlığı ABD’den sonra tropik ve subtropik birçok ülkede geniş çapta yetiştirilmeye başlanmıştır. Bugün Hindistan, Tanzanya, Kenya, Madagaskar, Uganda, Zimbabwe, Ethopya, Malawi, Mozambik, Angola, Güney Afrika Cumhuriyeti, Fas ve Çin’de yetiştirilmektedir. En büyük sisal lifi üreticisi Brezilya’dır.

Sisal lifleri, geleneksel olarak ip ve sicim yapımında kullanılmıştır, bunların dışında kâğıt yapımı, çamaşır, ayakkabı, şapka, çanta, halı, geotekstil imalatında kullanılmaktadır. Ayrıca, kompozit fiberglas, kauçuk ve beton malzemeye ilave edilerek direnç arttırıcı özelliğinden yararlanılmaktadır.

Agave sisalana herdem yeşil, kısa gövdeli, rozet dizilişinde etli yaprakları olan bir sabırlıktır. Gövde yüksekliği genelde 100 cm’i bulmaz. Kılıç şeklindeki etli yapraklar, erişkin bir bitkide 80-150 cm uzunluk ve gövdeye bağlandıkları yerde 5-12 cm genişliktedir. Genç yaprakların kenarlarında hafif dişler vardır, ancak bu dişler yaşla kaybolur. Bitki genelde 8-10 yıl olan hayat süresinin sonunda, 5-6 metre yüksekliğe uzanan bir sap üzerinde küçük, sarı-yeşilimsi renkte çiçekler açar. Çiçeklenmeden sonra, tohum oluşacak yerde bulbil adını verdiğimiz küçük bitkicikler oluşur. Tek bir çiçek sapında 4000 adete kadar bulbil oluşabilmektedir. Bulbillerin doğrudan toprağa dikilmesi ile yeni bitkiler elde edilir. Bitki nadiren bir kapsül içinde tohumlar yapabilir, önce yeşil renkte olan tohumlar olgunlaşınca siyah renge dönerler. Botanikte bu şekilde tohum yerine yavru bitki çıkması olayına vivipari denmektedir. Burada embriyo anneden ayrılmadan önce gelişmektedir.

Sisal Sabırlığı dayanıklı, tropikal bir bitkidir, tam güneş ışığına gereksinim gösterir. Kumlu ve organikten zengin toprağı tercih ederse de diğer topraklarda da yetişebilir, ancak toprak drenajının iyi olması gereklidir. Kısa süreli -6˚C derece dona dayanıklıdır. Üretimi genellikle, bulbillerin veya alttan verdiği kardeşlerin dikilmesi ile yapılır.

Agave sisalana endrüstriyel dikimde; 8-10 yıllık yaşam süresinde 200–250 adet kullanılabilir yaprak vermektedir. Her yapraktan yaklaşık 1000 lif çıkmaktadır. 100 kg sisal yaprağından elde edilen lif miktarı 3,5 kg kadardır. Dekortikasyon adı verilen bir işlemle yapraklar ezilip, döğülüp ve taranarak lifler ayrılır ve kurutulur.

Yaprak sıvısı toksiktir, temasla dermatit, boğaz ve ağızda şişme yapabilir. Sisal sıvısı ise diğer agavelerde olduğu gibi fermante edilerek, mezkal adı verilen içki yapımında kullanılmaktadır.

Peyzajda kullanımı: Sisal Sabırlığı gösterişli görünümü nedeni ile endrüstriyel üretimi dışında, bahçe peyzajlarında kullanılmaktadır. Bitki, yaprak uçlarındaki uzun dikenleri nedeni ile girilmesi istenmeyen yerlere dikilerek bir bariyer görevi yapabilir. Kaya bahçeleri ve kurakçıl (xeric) peyzaj için de uygun bir bitkidir.

 

uploads/19022022130521/Slayt3.JPG

uploads/19022022130521/Slayt4.JPG

uploads/19022022130521/Slayt1.JPG

 uploads/19022022130521/Slayt2.JPG 

PEYZAJDA 4. BOYUT Ocak 2022

uploads/22012022161404/Slayt4.JPG

CEREUS HILDMANNIANUS - GECELERİN KRALİÇESİ

Cereus cinsi doğal olarak, Güney Amerika ve Güney Karayip adalarında bulunan, sütün şeklinde gövdeleri olan, 34’ten fazla türü kapsamaktadır. Bu cins Cactaceae (Kaktüsgiller) ailesine aittir. “Cereus” kelimesi Latince mum demektir, bitkinin ince uzun gövdelerine atfen verilmiştir.

uploads/22012022161404/Slayt8.JPG

Cereus hildmannianus sütun gövdeli, ağaç benzeri bir kaktüs olup Cactaceae (Kaktüsgiller) ailesine aittir. Doğal olarak Brezilya, Paraguay, Uruguay, Bolivya ve Arjantin’de bulunmaktadır. Her dem yeşil, hemen hemen hiç dikeni olmayan bir kaktüstür. Bitki güzel ve kalın gövdeden sonra, yukarı uzanan dalları ile tepede güzel bir çatı oluşturur, 10 metre kadar yüksekliğe ulaşabilir. 15 cm kalınlığa ulaşabilen gövdeleri, 4-6 arası boylu boyunca uzanan çıkıntılar içerir. Yeni sürgünler önceleri yeşil mavimsi renktedir, sonra yeşile dönerler. Gövdeler dikensiz ve areolalar küçüktür, subspecies (alt grup) uruguayensis’de ise dikenler bulunmaktadır.

Gecelerin Kraliçesi, 4 yaşa geldikten sonra, yaz ve sonbahar aylarında çiçek açar. Yaz aylarında, geceleri açan, beyaz, kokulu, 25 cm’ye kadar olan huni şeklindeki çiçekler daha sonra 5 cm çapında, yuvarlak, dikensiz meyvelere dönüşürler. Önceleri sarı yeşil olan meyvelerin içlerinde, küçük siyah tohumlar vardır, olgunlaşınca kırmızı yenilebilen meyveler oluşur.

Bugün bitki iki alt gruba ayrılmıştır: “Cereus hildmannianus subsp. hildmannianus” ve Cereus “hildmannianus subsp. uruguayensis”. Subsp. uruguayensis yalnız Uruguay’da doğal olarak bulunmaktadır ve diğer alt gruptan farklı olarak dikenlidir.

Cereus hildmannianus güneş ve iyi drenajlı ortama gereksinim gösterir, yazları az miktarda sulamaya ihtiyacı olur. Bitki -9 oC ye dayanmaktadır, aşırı sulamada çürüme olabilir. Üretimi tohum veya çelikle yapılır, genç çelikler dikilmeden önce kesik kısımlarında, kallus oluşması beklenmelidir.

Cereus hildmannianus un “monstrose-devleşmiş” formu, girintili çıkıntılı, belirli şekli olmayan bir yapı gösterir. Kaya Kaktüsü olarak adlandırdığımız bu form ilginçliği nedeni ile daha fazla rağbet görmektedir.

Peyzajda KullanımıCereus hildmannianus özellikle kurakçıl (xeric) peyzajda vurgu elamanı olarak ve özellikli bir çit bitkisi olarak kullanılabilir. Saksıda yetiştirmeye uygun bir bitkidir. Geceleri çiçek açsa bile çiçekler ertesi gün akşama kadar açık kalmaya devam eder, bu arada tozlaştırıcı böcekler ve kuşlar gelirler. Çiçekler geçtikten sonra da bitki adeta sanatsal görünümü ile kaktüs bahçelerinin süsü olmaya devam eder.

uploads/22012022161404/Slayt5.JPG

uploads/22012022161404/Slayt7.JPG

uploads/22012022161404/Slayt6.JPG

uploads/22012022161404/Slayt1.JPG

uploads/22012022161404/Slayt2.JPG

  uploads/22012022161404/Slayt3.JPG